Belg ontcijfert na 400 jaar gecodeerde oplossing voor plaatsbepaling schepen op zee

In 1634 schreef de Zuid-Nederlandse astronoom Michiel van Langren een oplossing voor het bepalen van de positie van een schip op zee, meer bepaald de lengtegraad, neer in een code. Die bleef bijna 400 jaar een raadsel tot een wiskundige aan de KU Leuven eind vorig jaar een Belg contacteerde die ook al meegewerkt had aan het kraken van de code van de beruchte ‘Zodiac Killer’. in een week tijd wist die de tekst te ontcijferen, met de hulp van een Belgische amateurastronoom. De oplossing van Van Langren blijkt uiteindelijk niet zo erg ingenieus te zijn, zijn code was dat in elk geval wel. 

Toen de scheepvaart in West-Europa tot bloei kwam en men vanaf de 15e eeuw verre ontdekkingsreizen begon te ondernemen, zaten de grote zeemachten met een levensgroot probleem. Het was namelijk onmogelijk om de juiste positie van een schip op zee te bepalen. 

Dat was dus een groot probleem voor de vroege zeevaarders en de grote zeemachten loofden dan ook flinke beloningen uit voor wie een oplossing kon vinden. Uiteraard veroorzaakte dat rivaliteit tussen de wetenschappers die een dergelijke oplossing trachtten te bedenken en meer dan waarschijnlijk is dat de reden waarom Van Langren zijn oplossing in code heeft neergeschreven, zodat niemand ze zou kunnen stelen en de beloning zou kunnen opstrijken in zijn plaats.

Lees meer op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/01/20/gecodeerde-oplossing-voor-plaatsbepaling-schepen-op-zee-na-400-j/

(In de Eos die nu in de winkels ligt, staat een artikel van Dirk Huylebrouck met veel meer details over de ontcijfering van de code.)

Zo maak je de perfecte sneeuwpop

Als de weersvoorspellingen kloppen dan zal Vlaanderen zaterdagochtend wakker worden onder een vers laagje sneeuw. Reden genoeg om een dikke jas aan te trekken en buiten wat sneeuwpret te beleven. En dankzij deze calculator weet je exact hoeveel sneeuw je nodig hebt voor het ontwerp van je dromen.

Anna Szczepanek uit Polen heeft een sneeuwcalculator in elkaar geflanst die je precies vertelt hoeveel sneeuw je nodig hebt voor die ene sneeuwpop. “Ik probeerde eind 2020 een sneeuwpop te bouwen maar het werd een zielig hoopje sneeuw”, zegt Szczepanek in een e-mail aan Global News. Szczepanek, die onlangs doctoreerde in de toegepaste wiskunde aan de Jagiellonian University, ontwikkelde een online calculator met als enige onderwerp: sneeuw. “Ik vroeg me af of het mogelijk is om aan de hand van wiskunde te bepalen hoeveel sneeuw je nodig hebt en wat de precieze verhoudingen zijn.”

Twee weken later was de calculator een feit. Gebruikers kunnen de grootte en de vorm bepalen en kunnen berekenen hoeveel sneeuw er nodig is om de sneeuwman ten minste enkele uren (of dagen?) in leven te houden.

Wie aan de slag wil gaan met de calculator, kan hem hier vinden.

(bron: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20210115_95325462)

VUB ontwikkelt software die oude documenten beter kan scannen

Papieren documenten vertonen de vervelende eigenschap dat ze in de loop der tijd steeds slechter leesbaar worden en bij het digitaliseren van oude archieven levert dit grote problemen op. Een student van de onderzoeksgroep Digital Mathematics van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) heeft voor zijn doctoraat een prijswinnende software ontwikkeld die niet in de war raakt door scheuren, vlekken of slechte scans. Hij heeft nu met succes zijn proefschrift verdedigd.

Op dit moment worden er in de cultureel erfgoedsector omvangrijke digitaliseringsprojecten uitgevoerd. Daarbij worden grote hoeveelheden oude kranten en andere manuscripten ingescand, om vervolgens via zogenoemde Optical Character Recognition (OCR) te worden gedigitaliseerd. OCR of optische tekenherkenning is een systeem waarbij uit een afbeelding de tekens automatisch herkend worden en opgeslagen. Een eerder primitief voorbeeld daarvan is de automatische nummerplaatherkenning.

Het herkennen van de tekens is van essentieel belang omdat de documenten zo doorzoekbaar worden, waardoor informatie veel makkelijker kan teruggevonden worden. Ook kan de tekst gecopy-pastet worden voor gebruik elders. OCR is echter nog altijd verre van perfect. De gebruikte algoritmes hebben moeite met materiële schade aan pagina’s, zoals scheuren en vlekken. Bovendien kan de computer in de war raken van de moeilijke tekstopmaak die vaak voorkomt in reclames en modetijdschriften, waarbij tekst bijvoorbeeld geschreven is in verschillende lettertypes, kleuren of aan beide kanten van een afbeelding staat.

Voor zijn doctoraatsonderzoek heeft doctor Tan Lu onder leiding van professor wiskunde Ann Dooms een reeks zogenoemde homogeniteitsmodellen ontwikkeld die de computer helpen zijn tekstherkenning sterk te verbeteren.

Lees meer op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/12/09/vub-ontwikkelt-software-die-oude-documenten-beter-kan-scannen/

Vlaamse leerlingen scoren steeds slechter op wiskunde en wetenschappen: “Groeiend aantal beheerst basisniveau niet”

Vlaamse 10-jarigen gaan er alweer op achteruit op het vlak van wiskunde en wetenschappen in vergelijking met andere landen. Een steeds grotere groep beheerst niet het absolute basisniveau. Dat is de weinig opbeurende conclusie van een grootschalig onderzoek, waarbij Vlaamse scholieren worden vergeleken met leeftijdsgenoten uit grote delen van de wereld.

Het TIMSS-onderzoek wordt om de vier jaar georganiseerd in 58 landen (of regio’s met een specifiek onderwijsbeleid) bij 10-jarigen, bij ons dus het vierde leerjaar. De bedoeling is om op lange termijn duidelijk te maken hoe goed leerlingen scoren op wiskunde, aardrijkskunde, biologie en natuurkunde.

In Vlaanderen werden 4.665 scholieren in 147 scholen getest. Het gaat daarbij om een toets en een vragenlijst om zaken als geslacht en sociale afkomst te kunnen bepalen. Voor alle duidelijkheid: de test werd afgenomen in 2019. Deze resultaten staan dus volledig los van de coronacrisis.

De resultaten zijn niet goed. Voor wiskunde degradeert Vlaanderen van de top (11e plaats) naar de subtop (17e plaats). Voor wetenschappen glijden we verder weg in de middenmoot (van de 31e plaats naar de 35e plaats). De Vlaamse leerlingen scoren dus opvallend slechter dan vier jaar geleden.

Lees meer op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/12/08/vlaamse-leerlingen-scoren-steeds-slechter-op-wiskunde-en-wetensc/

Wiskundige berekent totale massa aan coronavirus in de wereld: “Alles past net op een theelepeltje”

Lockdowns, miljoenen besmettingen, ziekenhuisopnames en ook heel veel dodelijke slachtoffers… Het werd allemaal veroorzaakt door slechts een theelepeltje aan virus. Dat heeft de Britse wiskundige Matt Parker berekend.

Boeiende denkoefening: hoeveel coronavirus is er op dit moment in de wereld en als we het allemaal zouden samenbrengen, hoe groot zou het dan zijn? Dat vond Matt Parker – een Brits wiskundige die over het Kanaal erg populair is op televisie – de moeite om eens uit te zoeken. Hij maakte heel wat veronderstellingen en landde uiteindelijk op een cijfer waarvan hij vermoedt dat het zelfs aan de hoge kant is. “Alle chaos in de wereld is terug te brengen naar een theelepeltje”, zei hij op zijn podcast A Problem Squared.

Lees meer op: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20201115_95375258

#STEMhelden: jongens én meisjes kunnen de wereld verbeteren

Wetenschap is saai! Technologie is voor jongens! Anno 2020 zijn de clichés over STEM de wereld nog lang niet uit, bewijzen de cijfers uit de meest recente wetenschapsbarometer. Maar toch is er grote nood aan mensen met een technische of wetenschappelijke achtergrond. Jongens én meisjes.

Onze maatschappij heeft nood aan mannen en vrouwen met een technische of wetenschappelijke achtergrond. Het STEM-platform, de VRT en Technopolis slaan de handen in elkaar om ervoor te zorgen dat er ook morgen nog voldoende STEM-helden de wereld mooier en beter maken én meer meisjes en vrouwen vertegenwoordigd zijn in STEM.

Met de #STEMhelden-campagne benadrukken ze dat STEM-profielen nu al het verschil maken. In heldere filmpjes, op maat van kinderen, doorprikken ze de vooroordelen en tonen ze dat praktisch en theoretisch geschoolde #STEMhelden samen de maatschappelijke problemen te lijf gaan.

Lees meer op: https://www.vrt.be/nl/over-de-vrt/nieuws/2020/11/03/stemhelden-jongens-en-meisjes-kunnen-de-wereld-verbeteren/

Wiskundigen vinden de kortste route langs 2 miljoen sterren

We hebben het beste pad gevonden tussen de sterren. Het handelsreizigersprobleem, een beruchte wiskundige puzzel die de kortste route zoekt tussen vele locaties, is opgelost op de grootste schaal tot nu toe: de Melkweg.

Het handelsreizigersprobleem lijkt eenvoudig, maar het is een enorm lastige puzzel. Het draait om het vinden van de kortste route tussen vele locaties, waarbij je ze elk slechts één keer bezoekt en uiteindelijk terugkeert naar het beginpunt. Het kan worden opgelost voor bepaalde datasets, maar er is nog geen algemeen algoritme gevonden.

William Cook, wiskundige aan de  Universiteit van Waterloo, en Keld Helsgaun, computerwetenschapper aan de Roskilde Universiteit, zijn er nu in geslaagd om de puzzel op de grootste schaal tot nog toe op te lossen.

Lees meer op: https://www.newscientist.nl/nieuws/wiskundigen-vinden-de-kortste-route-langs-2-miljoen-sterren/

Wiskunde, daar bak je wat van!

Herman Van Dender, jurylid van Bake Off Vlaanderen, schrijft mee aan ‘wiskundig’ kookboek voor kinderen: “Wiskunde kan ook heel concreet én nuttig zijn”

Vanaf 2 november is er een nieuw, en wel heel speciaal boek beschikbaar in de winkels. Een kookboek voor kinderen die ze terwijl wiskunde bijleert: ‘Wiskunde? Daar bak je wat van!’. En niemand minder dan Herman Van Dender, jurylid van Bake Off Vlaanderen en wonende in Dilbeek, heeft daaraan meegeholpen. “Het boek spreekt niet alleen de creativiteit van kinderen aan, ze leren ook dat wiskunde heel concreet en nuttig is”, klinkt het bij Van Dender.

Volgens een rondvraag van Uitgeverij Averbode bij 143 leerkrachten blijkt dat maar liefst 77 procent van de leerlingen steeds meer moeite heeft met rekenen. Onderzoek van de KU L​euven toonde ook aan dat door de coronacrisis veel leerlingen een leerachterstand hebben opgelopen. Wiskunde blijkt een van de moeilijkste vakken. Uitgeverij Averbode brengt daarom het boek ‘Wiskunde? Daar bak je wat van!’ uit. Kinderen van acht tot twaalf kunnen aan de hand van lekkere recepten spelenderwijs wiskundige problemen oplossen, met een lekker eindresultaat.

Lees meer op: https://www.hln.be/dilbeek/herman-van-dender-jurylid-van-bake-off-vlaanderen-schrijft-mee-aan-wiskundig-kookboek-voor-kinderen-wiskunde-kan-ook-heel-concreet-en-nuttig-zijn~a726f673/

Kennis van wiskunde daalt dramatisch in middelbaar: nog niet de helft haalt basisniveau

Twee nieuwe peilingsonderzoeken tonen opnieuw hoe de kennis van onze leerlingen afkalft. Vooral voor wiskunde zijn de resultaten in het middelbaar zorgwekkend.

Beide onderzoeken zijn in mei 2019 uitgevoerd door de KU Leuven. Het gaat om peilingen die in opdracht van de Vlaamse overheid polsen in welke mate leerlingen de eindtermen halen voor een bepaald vak. In dit geval: Mens en Maatschappij op het einde van het basisonderwijs en wiskunde in de eerste graad secundair van de b-stroom (voorbereiding op bso).

Van de elf wiskundetoetsen waarvoor een vergelijking mogelijk is met het vorige peilingsonderzoek in 2008 gaan de resultaten slechts voor twee toetsen níét achteruit. Bovendien haalt nog niet de helft van de leerlingen voor de meeste toetsen het basisniveau. Ter illustratie: voor de toets Berekenen van omtrek, oppervlakte en inhoud haalde amper 23 procent (!) de lat. Ook voor Breuken en Getalinzicht zijn de resultaten dramatisch. Voor Begrijpen en meten van grootheden en Bewerkingen met zakrekenmachine halen wel telkens ongeveer 9 op 10 leerlingen de doelen.

Lees meer op: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20201016_95656391