Inspiratiedag wiskunde in de eerste graad B-stroom: wat werkt? (28 apr 2021)

Zoek je inspiratie voor wiskundelessen in de eerste graad B-stroom? Hou alvast woensdagvoormiddag 28 april vrij voor het webinar naar aanleiding van de peiling wiskunde in de eerste graad B-stroom.

Op het programma: inspiratie uit onderzoek en goede praktijkvoorbeelden uit scholen.

Praktisch
•  Wanneer? Woensdag 28 april 2021, van 9 uur tot 13 uur
•  Hoe? Online via Hopin
•  Deelname is gratis.

Doelgroep
Leerkrachten, schooldirecties, pedagogisch begeleiders, lerarenopleiders, zorgcoördinatoren, praktijkgerichte onderzoekers, uitgeverijen en andere geïnteresseerde professionals.

Inschrijven
Inschrijven kan vanaf 30 maart. Een uitnodiging met het programma en mogelijkheid tot inschrijven volgt later.

Nieuwe eindtermen in secundair onderwijs zijn goedgekeurd

Het Vlaams Parlement heeft de nieuwe eindtermen in de tweede en derde graad van het secundair onderwijs goedgekeurd. Een ingrijpende beslissing voor de toekomst van het onderwijs in Vlaanderen. Wat zijn die eindtermen precies en waarom was er nood aan een hervorming?

Eindtermen bepalen wat een leerling in het secundair onderwijs aan het einde van een schooljaar of graad minimaal moet kennen en kunnen. Eindtermen zijn een aantal minimumdoelen aan kennis, inzichten, vaardigheden en attitudes die de leerlingen moeten bereiken.

De huidige eindtermen in het secundair onderwijs dateren van midden jaren 90 en zijn dus al meer dan 20 jaar oud. Er was dus nood aan om ze moderner en actueler te maken. Voor specifieke vakken houdt dat in dat de eindtermen onder meer worden aangepast aan nieuwe kennis over of nieuwe toepassingen van bijvoorbeeld wiskunde of economie. Of zoals Filip Moons van de Vlaamse Vereniging voor Wiskundeleraars het verwoordt: “We hebben de nieuwe eindtermen aangepast aan de wiskunde van deze eeuw.”

Wat wiskunde betreft, “zijn we gaan zoeken naar het evenwicht tussen echt inzicht en puur rekentechnische vaardigheden”, legt Filip Moons van de Vlaamse Vereniging voor Wiskundeleraars uit. Moet er bijvoorbeeld nog zoveel tijd besteed worden aan algebra, in een tijd waarin computers heel veel van die dingen hebben overgenomen? “Je kunt je de vraag stellen of dat anno 2021 nog bij de tijd is en of het niet belangrijker is dat leerlingen vooral heel goed snappen wat ze aan het berekenen zijn met die computer. Dus er is nu veel meer aandacht voor theorie en bewijsvoering, de echt pure rekentechnieken uit de vorige eeuw verliezen aan belang.”

Er zijn ook een aantal nieuwe onderwerpen bijgekomen, stipt Moons aan. “We worden overspoeld met data, bijvoorbeeld in de media, en daar correct mee omgaan, vinden wij voor iedereen belangrijk, ook voor leerlingen in het beroepsonderwijs. Zodat ze bijvoorbeeld snappen dat een causaal verband toch wel iets anders is dan een correlatie.” Er wordt ook meer aandacht besteed aan logisch denken, iets wat vreemd genoeg nu amper aan bod komt.

Voor het vak wiskunde betekenen de nieuwe eindtermen ook dat door de bredere algemene vorming leerlingen in het beroepsonderwijs “een pak meer zullen moeten kennen”, geeft Moons aan. Maar dat vindt hij helemaal terecht. “Uit bijna elk onderzoek blijkt dat bijna 1 op de 7 Vlamingen ongecijferd uit het onderwijs komt. Als iemand een factuur krijgt en er is hem 20 procent korting beloofd maar die is niet juist berekend, dan betekent die ‘ongecijferdheid’ dat je niet eens begrijpt dat je factuur niet klopt. De nieuwe eindtermen proberen dat te verhelpen.”

Lees meer op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/02/09/duiding-eindtermen/

Belg ontcijfert na 400 jaar gecodeerde oplossing voor plaatsbepaling schepen op zee

In 1634 schreef de Zuid-Nederlandse astronoom Michiel van Langren een oplossing voor het bepalen van de positie van een schip op zee, meer bepaald de lengtegraad, neer in een code. Die bleef bijna 400 jaar een raadsel tot een wiskundige aan de KU Leuven eind vorig jaar een Belg contacteerde die ook al meegewerkt had aan het kraken van de code van de beruchte ‘Zodiac Killer’. in een week tijd wist die de tekst te ontcijferen, met de hulp van een Belgische amateurastronoom. De oplossing van Van Langren blijkt uiteindelijk niet zo erg ingenieus te zijn, zijn code was dat in elk geval wel. 

Toen de scheepvaart in West-Europa tot bloei kwam en men vanaf de 15e eeuw verre ontdekkingsreizen begon te ondernemen, zaten de grote zeemachten met een levensgroot probleem. Het was namelijk onmogelijk om de juiste positie van een schip op zee te bepalen. 

Dat was dus een groot probleem voor de vroege zeevaarders en de grote zeemachten loofden dan ook flinke beloningen uit voor wie een oplossing kon vinden. Uiteraard veroorzaakte dat rivaliteit tussen de wetenschappers die een dergelijke oplossing trachtten te bedenken en meer dan waarschijnlijk is dat de reden waarom Van Langren zijn oplossing in code heeft neergeschreven, zodat niemand ze zou kunnen stelen en de beloning zou kunnen opstrijken in zijn plaats.

Lees meer op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/01/20/gecodeerde-oplossing-voor-plaatsbepaling-schepen-op-zee-na-400-j/

(In de Eos die nu in de winkels ligt, staat een artikel van Dirk Huylebrouck met veel meer details over de ontcijfering van de code.)

The Beautiful Impact of Mathematics in Society – BIMS IV (6 feb 2021)

Op zaterdag 6 februari vindt de vierde editie van de conferentie THE BEAUTIFUL IMPACT OF MATHEMATICS IN SOCIETY (BIMS) plaats op de VUB campus met als thema “Wiskunde en Onderwijs”. 

Deze editie richt zich in de eerste plaats tot leerkrachten en iedereen die betrokken is bij onderwijs in de wiskunde in het secundair en ook het hoger onderwijs. Door middel van twee inhoudelijke workshops die aansluiten bij de leerinhouden en eindtermen wiskunde van het secundair onderwijs, willen we aan leerkrachten van eerste, tweede en derde graad bruikbaar materiaal aanreiken. 

Programma:

  • 9u00: Registratie
  • 9u30: Opening met korte situering van de geplande Centrale Toetsen
  • 10u00: Workshop Waarom Alan Turing een held is
  • 11u30: Hannelore Prinsen – Leren Wandelen
  • 12u30: Pauze
  • 14u00: Workshop Spectrale clustering van data
  • 15u30: David Eelbode – FUNdamentel Mathematics

Meer info en registratie op: https://we.vub.ac.be/en/beautiful-impact-mathematics-society-bims-iv


Avond van de Abelprijs (28 jan 2021)

De Abelprijs – die wordt gezien als de Nobelprijs van de wiskunde – wordt dit jaar uitgereikt aan Hillel Furstenberg (Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem) en Gregory Margulis (Yale Universiteit). Zij kregen de prijs voor hun baanbrekend gebruik van methoden uit de waarschijnlijkheidstheorie en de theorie van dynamische systemen in de groepentheorie, getaltheorie en combinatoriek.

Tijdens een webinar, georganiseerd door de Koninlijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, zal het werk van Furstenberg en Margulis worden uitgelicht. Sprekers van dienst zijn Charlene Kalle (Universiteit Leiden), Benjamin Weiss (Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem) en Manfred Einsiedler (ETH Zürich).

Meer informatie en aanmelden: https://knaw.nl/nl/actueel/agenda/avond-van-de-abelprijs-over-het-werk-van-de-wiskundigen-furstenberg-en-margulis

Zo maak je de perfecte sneeuwpop

Als de weersvoorspellingen kloppen dan zal Vlaanderen zaterdagochtend wakker worden onder een vers laagje sneeuw. Reden genoeg om een dikke jas aan te trekken en buiten wat sneeuwpret te beleven. En dankzij deze calculator weet je exact hoeveel sneeuw je nodig hebt voor het ontwerp van je dromen.

Anna Szczepanek uit Polen heeft een sneeuwcalculator in elkaar geflanst die je precies vertelt hoeveel sneeuw je nodig hebt voor die ene sneeuwpop. “Ik probeerde eind 2020 een sneeuwpop te bouwen maar het werd een zielig hoopje sneeuw”, zegt Szczepanek in een e-mail aan Global News. Szczepanek, die onlangs doctoreerde in de toegepaste wiskunde aan de Jagiellonian University, ontwikkelde een online calculator met als enige onderwerp: sneeuw. “Ik vroeg me af of het mogelijk is om aan de hand van wiskunde te bepalen hoeveel sneeuw je nodig hebt en wat de precieze verhoudingen zijn.”

Twee weken later was de calculator een feit. Gebruikers kunnen de grootte en de vorm bepalen en kunnen berekenen hoeveel sneeuw er nodig is om de sneeuwman ten minste enkele uren (of dagen?) in leven te houden.

Wie aan de slag wil gaan met de calculator, kan hem hier vinden.

(bron: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20210115_95325462)

De dikke PYTHAGORAS (J. Guichelaar, P. Levrie en R. Vanhommerig)

Jan Guichelaar, Paul Levrie en Roosmarij Vanhommerig: De dikke PYTHAGORAS

Uitgave: Lannoo, november 2020

ISBN: 9789401471831

Het tijdschrift Pythagoras is al jarenlang een begrip in België en Nederland onder liefhebbers van wiskunde, jong en oud, waarin kennis gemaakt wordt met de veelzijdigheid en schoonheid van wiskunde. Leuke en uitdagende wiskunde door middel van boeiende artikelen en gevarieerde puzzels en doordenkers, niet het schoolvak wiskunde. In 2011 verscheen al het boek De Pythagoras Code waarin een selectie artikelen uit 50 jaar Pythagoras gebundeld werd. Maar, zoals hoofdredactrice Roosmarij Vanhommerig in het voorwoord van dit boek (terecht) opmerkt: “Waar de meeste mensen trots zijn als ze de mijlpaal 50 bereiken, worden wiskundigen gelukkiger van het getal 60. Niet omdat we dan 10 jaar ouder zijn, maar om dat voor ons 60 een mooier getal is dan 50.” En ziehier, een tweede jubileumboek voor Pythagoras, ditmaal om 60 jaar breinbrekers in de spotlights te zetten.

De meer dan 600 puzzels (601 om precies te zijn, de auteurs hebben niet gelogen) werden onderverdeeld in zes categorieën ter indicatie van het onderwerp, gaande van kans- en telproblemen tot meetkundige puzzels. Daarnaast krijgt elk raadsel ook een moeilijkheidsgraad mee: van 1 bolletje voor puzzels die op te lossen zijn met gezond verstand en eenvoudig rekenwerk tot 3 bolletjes voor de gevorderde wiskundige puzzelaar. Het algemene uitgangspunt was om vraagstukken te selecteren op wiskundig inzicht en creativiteit, niet zo zeer op wiskundige kennis, en hoewel dat laatste soms onvermijdelijk is, zijn de samenstellers hier in mijn ogen zeker in geslaagd. Wat betreft het makkelijkste niveau werd ook de feedback gevraagd van een leerlinge uit het 4e Gymnasium (voor de Belgen: komt overeen met 4e middelbaar ASO), zo blijkt uit het voorwoord, om zeker te zijn dat deze puzzels zeker aan het niveau voldoen. Van elke puzzel staat achteraan ook een oplossing, inclusief redenering, zodat de puzzelaar kan controleren of hij/zij het bij het rechte eind had.

Naast de gewone puzzels, is ook elke paginanummer als wiskundig raadsel opgevat, goed voor nog eens bijna 300 extra uitdagingen voor de ijverige lezer. En als dat alles nog niet genoeg was, worden de puzzels geregeld afgewisseld met interessante wiskundige weetjes van allerlei aard: extra voeding voor de hersenen die dan weer kan leiden tot urenlang zoek- en leerplezier op het wereldwijde web.

Kortom: dit boek is meer dan een aanrader voor liefhebbers van wiskundig puzzelwerk om zichzelf mee te plezieren, of om af en toe vrienden, kennissen of leerlingen warm te krijgen voor wiskunde en uit te dagen met een raadseltje, en op die manier bij te dragen aan de missie van het tijdschrift zelf.

Deze bespreking verschijnt binnenkort in het tijdschrift Vector.

VUB ontwikkelt software die oude documenten beter kan scannen

Papieren documenten vertonen de vervelende eigenschap dat ze in de loop der tijd steeds slechter leesbaar worden en bij het digitaliseren van oude archieven levert dit grote problemen op. Een student van de onderzoeksgroep Digital Mathematics van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) heeft voor zijn doctoraat een prijswinnende software ontwikkeld die niet in de war raakt door scheuren, vlekken of slechte scans. Hij heeft nu met succes zijn proefschrift verdedigd.

Op dit moment worden er in de cultureel erfgoedsector omvangrijke digitaliseringsprojecten uitgevoerd. Daarbij worden grote hoeveelheden oude kranten en andere manuscripten ingescand, om vervolgens via zogenoemde Optical Character Recognition (OCR) te worden gedigitaliseerd. OCR of optische tekenherkenning is een systeem waarbij uit een afbeelding de tekens automatisch herkend worden en opgeslagen. Een eerder primitief voorbeeld daarvan is de automatische nummerplaatherkenning.

Het herkennen van de tekens is van essentieel belang omdat de documenten zo doorzoekbaar worden, waardoor informatie veel makkelijker kan teruggevonden worden. Ook kan de tekst gecopy-pastet worden voor gebruik elders. OCR is echter nog altijd verre van perfect. De gebruikte algoritmes hebben moeite met materiële schade aan pagina’s, zoals scheuren en vlekken. Bovendien kan de computer in de war raken van de moeilijke tekstopmaak die vaak voorkomt in reclames en modetijdschriften, waarbij tekst bijvoorbeeld geschreven is in verschillende lettertypes, kleuren of aan beide kanten van een afbeelding staat.

Voor zijn doctoraatsonderzoek heeft doctor Tan Lu onder leiding van professor wiskunde Ann Dooms een reeks zogenoemde homogeniteitsmodellen ontwikkeld die de computer helpen zijn tekstherkenning sterk te verbeteren.

Lees meer op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/12/09/vub-ontwikkelt-software-die-oude-documenten-beter-kan-scannen/

Vlaamse leerlingen scoren steeds slechter op wiskunde en wetenschappen: “Groeiend aantal beheerst basisniveau niet”

Vlaamse 10-jarigen gaan er alweer op achteruit op het vlak van wiskunde en wetenschappen in vergelijking met andere landen. Een steeds grotere groep beheerst niet het absolute basisniveau. Dat is de weinig opbeurende conclusie van een grootschalig onderzoek, waarbij Vlaamse scholieren worden vergeleken met leeftijdsgenoten uit grote delen van de wereld.

Het TIMSS-onderzoek wordt om de vier jaar georganiseerd in 58 landen (of regio’s met een specifiek onderwijsbeleid) bij 10-jarigen, bij ons dus het vierde leerjaar. De bedoeling is om op lange termijn duidelijk te maken hoe goed leerlingen scoren op wiskunde, aardrijkskunde, biologie en natuurkunde.

In Vlaanderen werden 4.665 scholieren in 147 scholen getest. Het gaat daarbij om een toets en een vragenlijst om zaken als geslacht en sociale afkomst te kunnen bepalen. Voor alle duidelijkheid: de test werd afgenomen in 2019. Deze resultaten staan dus volledig los van de coronacrisis.

De resultaten zijn niet goed. Voor wiskunde degradeert Vlaanderen van de top (11e plaats) naar de subtop (17e plaats). Voor wetenschappen glijden we verder weg in de middenmoot (van de 31e plaats naar de 35e plaats). De Vlaamse leerlingen scoren dus opvallend slechter dan vier jaar geleden.

Lees meer op: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/12/08/vlaamse-leerlingen-scoren-steeds-slechter-op-wiskunde-en-wetensc/

Wiskundige berekent totale massa aan coronavirus in de wereld: “Alles past net op een theelepeltje”

Lockdowns, miljoenen besmettingen, ziekenhuisopnames en ook heel veel dodelijke slachtoffers… Het werd allemaal veroorzaakt door slechts een theelepeltje aan virus. Dat heeft de Britse wiskundige Matt Parker berekend.

Boeiende denkoefening: hoeveel coronavirus is er op dit moment in de wereld en als we het allemaal zouden samenbrengen, hoe groot zou het dan zijn? Dat vond Matt Parker – een Brits wiskundige die over het Kanaal erg populair is op televisie – de moeite om eens uit te zoeken. Hij maakte heel wat veronderstellingen en landde uiteindelijk op een cijfer waarvan hij vermoedt dat het zelfs aan de hoge kant is. “Alle chaos in de wereld is terug te brengen naar een theelepeltje”, zei hij op zijn podcast A Problem Squared.

Lees meer op: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20201115_95375258